Sự thành công của Thụy sĩ: Chánh trị hay Kinh tế?

________________________________________________________________________________________________

Phan Văn Song

Thế giới Âu Mỹ than khóc vì khủng hoảng tiền tệ tài chánh kinh tế. Thế giới Âu Mỹ cũng khen thưởng ca tụng các quốc gia đang lên, nào là Trung Quốc ngon lành sẽ bá chủ thế giới, sẽ vượt khỏi Huê kỳ. Ấnđộ, Ba tây. . và các quốc gia đang lên sẽ là những mô hình cho những quốc gia tiên tiến chúng ta. Nhưng như chúng ta cũng đã thấy, mặc dù Tổng sản lượng quốc gia Trung Quốc mỗi năm một tăng trưởng, tổng sản lượng đầu người Trung Quốc vẫn còn rất kém. Tình trạng vệ sinh, an ninh đời sống của người dân Tàu, Ấn hay Brazil cũng còn thiếu văn minh, những căn nhà chật chội thiếu vệ sinh vẫn còn, ở Ấn độ con nít đưới 14 tuổi vẫn đi làm, đàn bà có thai vẫn đi làm, Tàu vẫn buộc 1 người con, không có tự do sanh sản, vẫn không có một luật lệ bảo vệ lao động, những favellas ở Rio de Janeiro vẫn đầy rẫy kém an ninh. Không thể đánh giá một đất nước đơn thuần bằng Tổng sản lượng đất nước. Phải đo lường bằng một phẩm chất đời sống, không chỉ đo lường bằng chén cơm hằng ngày, hay có chiếc xe hơi. Ngày mai có lẽ không đo lường tiện nghi bằng chiếc xe hơi nữa, vì tất cả đường phố đều có băng tự động đưa mình đi?

Vì vậy hôm nay chúng tôi xin giới thiệu cùng quý vị một đất nước thanh bình với những người công dân tử tế với một nền kinh tế phát triển: thật sự thanh bình, thật sự tử tế, thật sự phát triển: Đất nước Thụy sĩ.

Nước Thụy sĩ không biết khủng hoảng là gì. Nền kinh tế chánh trị Thụy sĩ hoàn toàn trái ngược đối với các quốc gia láng giềng phần đông ngày nay đang bị khủng khoảng và có thể bị đình trệ. Có phải đấy là một sự may rủi không? Giáo sư Victoria Curzon-Price của Đại học Genève trả lời với các hội viên Lions International, miền Trung-Tây nước Pháp.

Hội Lions: Chúng ta có thể nói là nước Thụy sĩ không có khủng hoảng.

Gs Victoria Curzon-Price: Đúng vậy. Tinh hình kinh tế tài chánh của Thụy sĩ rất tốt, tỷ lệ công nợ đã giảm hẳn từ năm năm nay, ngân sách quốc gia thặng dư. Đồng franc-thụy sĩ tăng hối suất từ tháng 9/ 2011, đối với euro và dollar Mỹ. Tinh hình phát triển tốt, nạn thất nghiệp ở mức tối thiểu (dưới 3%), Tổng sản lượng nôi địa tăng 5, 8 % từ 2007, trong khi Tổng sản lượng toàn thể các quốc gia khối Liên Âu hoặc bất động hay có thể bị trì trệ (trừ Thụy điển).

Giáo sư Victoria Curzon-Price

Lions: Giáo sư có thể cho biết nhờ vào những dữ kiện nào?

Gs V C-P: Thụy sĩ đã tiên liệu từ lâu nay, đã dùng tất cả những biện pháp để ngăn chận mọi sự vượt lằn đỏ của ngành tài chánh công quỹ. Thụy sĩ chấp nhận không sử dụng những chánh sách tăng vọt kinh tế tài chánh “tăng trưởng” để “phát triển”, (politique de relance) mà từ mười năm nay tất cả các quốc gia đều thích làm, và vẫn còn rất hiện hành. Biện pháp quan trọng đối với quan niệm của chúng tôi là chánh sách “giảm hẳn công nợ” áp dụng từ cấp liên bang, bắt đầu từ ngay năm 2001, cùng lúc đồng euro ra đời.

Lions: Tại sao cấp Liên bang?

Gs V C-P: Vì cuộc Trưng cầu dân ý cấp Liên bang (Thụy sĩ có truyền thống quyết định bằng trưng cầu dân ý) năm 2011 được 85 % phiếu thuận. Nhưng chánh sách “Giảm hẳn công nợ” nầy đã được các địa phương, các cantons (Thụy sĩ là một Liên Bang Confédération các Cantons -tỉnh) áp dụng từ lâu. Canton de Saint-Gall chẳng hạn đã dùng biện pháp “ Giảm hẳn, không cho công nợ” từ 70 năm nay. Fribourg, Soleure, Appenzeil, Grison, Lucerne đã áp dụng biện pháp ấy từ những năm 1960. Vaud, Valis và Berne, từ năm 2000. Và năm 2001, Hôi đồng Liên bang bị sức ép của dư luận Thụy sĩ là phải tôn trọng nghĩa vụ hiến pháp (mà chánh phủ liên bang không thi hành từ những năm 1960) là phải “quản trị tài chánh đàng hoàng, tử tế, trong sáng”.

Lions: Kết quả thế nào? Có làm giảm tăng trưởng nền kinh tế quốc gia Thụy sĩ không?

Gs V C-P: Kết quả đàu tiên là giảm công nợ quốc gia, sau đó đi đến thăng bằng các công quỹ và cuối cùng vài công quỹ có thặng dư. Kết quả thứ hai là (mặc dù các nhà kinh tế gia môn phái Keynes không đồng ý) là có một sự phát triển của nến kinh tế tài chánh Thụy sĩ sau đó. Tôi xin đọc bản báo cáo kinh tế tài chánh của Hôi đồng Liên bang năm 2010:

“…. Kết quả hoàn toàn trái ngược nầy, (từ một Ngân sách thua lỗ dự kiến đã biến thành một Ngân sách thặng dư), là do “sức bật” bất ngờ của nền kinh tế Thụy sĩ. . . Kết quả khả quan của bảng tổng kết nền tài chánh năm 2010 của Thụy sĩ phản ảnh đúng tình hình nền kinh tế Thụy sĩ là đã vượt thành công tình trạng suy thoái một cách ngoạn mục …[. . ] Kỷ luật tài chánh áp dụng từ quyết định dùng biện pháp “ giảm công nợ” đã có hiệu quả”.

Lions: Biện Pháp “ giảm công nợ” có được dân chúng ủng hộ không?

Gs V C-P: Hoàn toàn được ủng hộ. Cuộc thăm dò dư luận thực hiện vào tháng bảy năm 2011 cho biết sau câu hỏi: “ Làm sao giảm công nợ?”. 83 % câu trả lời “ là phải tiết kiệm, giảm tiêu xài của Nhà Nước”. 11% “ chấp nhận đi mượn thêm tiền” và 2 % đề nghị “tăng thuế “.

Lions: Đây là một cái nhìn rất đặc biệt, khác biệt hẳn với các nhà kinh tế gia và những nhà lãnh đạo các quốc gia Âu châu.

Gs V C-P: Đúng, nhưng cái ấy là do văn hóa và não trạng người Thụy sĩ chúng tôi, và cũng là truyền thống và quan niệm làm việc của các nhà lãnh đạo chúng tôi.

Ở Thụy sĩ chúng tôi, không có cái “Ảo tưởng” - mà Bastiat (1801 – 1850) đã nói rõ trong cuốn sách La loi - luật pháp (1850) - hiện đang hoành hành tại các quốc gia dân chủ, là quần chúng các quốc gia ấy cứ đinh ninh rằng- qua luật pháp và tổ chức của Nhà Nước - người dân chúng ta sống thoải mái ăn nhờ nơi người khác. Những đơn vị hành chánh ở Thụy sĩ rất nhỏ, công việc công là công việc của chung của tất cả mọi người, rất khó bỏ lơ để hưởng thụ, tự cấp cho mình một lợi nhuận, do cộng đồng tặng cho - người lạ hay anh bạn láng giềng của mình tặng không cho mình.

Lions: Vậy thì có cơ chế để làm gỉ?

Gs V C-P: Chúng ta đang đi thẳng vào cái cốt lõi, cái đặc biệt của Thụy sĩ. Thụy sĩ có một Hiến pháp đặc biệt nó đang hình thành bởi hai sức ép: sự cạnh tranh giữa các “tỉnh –canton” và “quyền sáng kiến”.

Nếu Thụy sĩ có hai ba cơ chế hàng đầu thế giới, lôi kéo việc đầu tư, các tài khóan, các xí nghiệp, các tài sản về cho Thụy sĩ đấy là nhờ sự cạnh tranh của các canton (26 cantons lớn nhỏ khác nhau) đã bằng mọi giá tìm cách lôi kéo bạn hàng về mình. Bằng những giá cả đặc biệt về lãi suất, bằng chánh sách thuế vụ. . Thường thường là thuế vụ. … nhưng nhiều khi cũng dùng những biện pháp về đời sống xã hội như nhà ở, đời sống, môi trường, dịch vụ …thể thao, hí viện, bảo tàng viện, trường học, đại học, . . Và bảo mật của ngân hàng. Và quan trọng hơn cả là sự quý trọng người dân và ngược lại tạo những điều kiện để có những người công dân tử tế, đàng hoàng.

Lions: quyền sáng kiến là gì?

Dân Thụy sĩ hưởng những quyền dân chủ đặc biệt: Những người dân cử đều dưới quyền kiểm soát của công dân. Bất cứ lúc nào, một nhóm công dân đều có thể đưa ra một ý kiến một sáng tạo. (100 000 chữ ký cho một sáng kiến cấp Liên bang) chống một đạo luật, đề nghị một đạo luật, có khi cả một dự án luật, miễn là đừng đi ngược với Hiến Pháp. Dĩ nhiên với một sức ép như vậy, các vị dân cử khó có thể đề nghị tăng thuế hay tăng tiền xài …

Lions: Như vậy có thể nói Thụy sĩ là một mô hình chánh trị lý tưởng:

Gs V C-P: Có thể nói đúng như vậy, nhưng mà cũng có thể nói là không đúng! Việc phải nhìn nhận là Thụy sĩ là một nước nhỏ bé, rất thuận lợi. Nhưng Không đúng, vì vẫn còn những người Thụy sĩ rất thèm trung ương hóa mọi quyết định. Nhưng nói là một mô hình chánh trị cũng đúng, vì quan niệm và cách suy nghĩ của người dân Thụy sĩ đã chứng mình rằng trong giàn giao hưởng kinh tế âu châu, cây đàn Thụy sĩ chơi rất đúng. Thoạt đầu dân Thụy sĩ chạy, đi, sanh hoạt trên con đường, trên mô hình của mình. Nhưng từ từ các bạn bè chạy sai đường, các nước bạn, láng giềng đều bị khủng hoảng. . ; bằng đầu tài sản, tiền đầu tư ào ào nhập vào Thụy sĩ. Đồng tiền Thụy sĩ tăng giá. Ai ai cũng thèm nhập ngân vào Thụy sĩ nhưng con người Thụy sĩ cũng chẳng thay đổi, vẫn tiếp tục cạnh tranh tỉnh nầy với tỉnh nọ, và lúc nào cũng không muốn trung ương hóa.

Frédéric Bastiat (1801 -1850) là một nhà kinh tế gia, chuyên về tự do thương mãi. Ông thích thuyết cạnh tranh, chống xã hội chủ nghĩa, chống chế độ thuộc địa. Ông là cha đẻ của Trường phái kinh tế Áo. Cha đẻ của Trường phái kinh tế tự do lựa chọn.

Xin mời đọc câu nói của ông: (và suy nghiệm)

“Thế giới ta có quá nhiều nhà làm luật, có quá nhiều người tổ chức, có quá nhiều các thầy giáo và mô hình xã hội, có rất nhiều người (muốn) lãnh đạo quốc gia, có rất nhiều cha đẻ ra các quốc gia, cha già dân tộc, vân vân … Cũng rất nhiều người tự đặt mình trên thiên hạ để cầm quyền, để dạy dân. .” Fédéric Bastiat - Luật Pháp (1850)

(“Il y a trop de grands hommes dans le monde; il y a trop de législateurs, organisateurs, instituteurs de sociétés, conducteurs de peuples, pères des nations, etc. Trop de gens se placent au-dessus de l'humanité pour la régenter, trop de gens font métier de s'occuper d'elle”)

— Frédéric Bastiat – La Loi (1850)

Mồng Một tháng giêng Năm Nhâm Thìn (23/01/2012)

Phan Văn Song